Padaczka lekooporna — dlaczego temat CBD stał się tak ważny?

Padaczka lekooporna to jedna z najtrudniejszych postaci epilepsji. O chorobie mówi się w ten sposób wtedy, gdy mimo zastosowania co najmniej dwóch odpowiednio dobranych leków przeciwpadaczkowych nadal dochodzi do napadów.

Problem dotyczy nawet około 30% pacjentów z epilepsją. W praktyce oznacza to tysiące dzieci i dorosłych, u których standardowe leczenie nie pozwala uzyskać pełnej kontroli choroby.

Najbardziej znane zespoły związane z padaczką lekooporną to:

• zespół Dravet,
• zespół Lennoxa-Gastauta (LGS),
• stwardnienie guzowate (TSC).

To właśnie w tych trzech schorzeniach CBD zostało oficjalnie dopuszczone jako składnik leku przeciwpadaczkowego.

---

Epidiolex i zwykły olej CBD — to nie jest to samo

Epidiolex / Epidyolex — lek na receptę

Epidiolex (w Europie pod nazwą Epidyolex) to zarejestrowany lek zawierający oczyszczony kannabidiol o farmaceutycznej jakości.

Preparat:

• został zatwierdzony przez FDA w 2018 roku,
• uzyskał zgodę EMA w 2019 roku,
• dostępny jest wyłącznie na receptę,
• stosowany jest pod ścisłym nadzorem neurologa.

Lek wykorzystuje się wyłącznie w określonych wskazaniach neurologicznych.

Olej CBD ze sklepu

Produkty CBD dostępne bez recepty funkcjonują jako suplementy lub produkty konsumenckie. Nie są lekami przeciwpadaczkowymi i nie podlegają takiej samej kontroli jakości jak preparaty farmaceutyczne.

Różnice obejmują m.in.:

• stężenie CBD,
• czystość preparatu,
• zawartość THC,
• standaryzację,
• sposób produkcji,
• kontrolę laboratoryjną.

Dlatego wyników badań nad Epidiolexem nie można automatycznie przenosić na zwykłe olejki CBD.

---

W jakich chorobach CBD zostało zatwierdzone?

Zespół Dravet

To ciężka postać padaczki wieku dziecięcego związana najczęściej z mutacją genu SCN1A. Napady pojawiają się bardzo wcześnie i bywają trudne do kontrolowania.

Badania kliniczne wykazały, że CBD stosowane jako terapia dodatkowa może znacząco ograniczać liczbę napadów.

Zespół Lennoxa-Gastauta (LGS)

LGS to ciężki zespół padaczkowy z wieloma typami napadów oraz zaburzeniami rozwoju.

W badaniach obserwowano redukcję liczby napadów atonicznych po zastosowaniu kannabidiolu razem ze standardowym leczeniem.

Stwardnienie guzowate (TSC)

W TSC napady padaczkowe często mają bardzo trudny przebieg. CBD zostało dopuszczone również jako terapia wspomagająca u tych pacjentów.

---

Co pokazały badania kliniczne?

CBD zmniejszało częstość napadów

Największe badania rejestracyjne wykazały, że pacjenci otrzymujący farmaceutyczny kannabidiol osiągali istotnie większą redukcję liczby napadów niż osoby otrzymujące placebo.

W części badań:

• nawet kilkadziesiąt procent pacjentów osiągało ponad 50% redukcję napadów,
• poprawa była większa niż w grupach placebo,
• skuteczność utrzymywała się również przy dłuższej obserwacji.

Terapia była dodatkiem do leczenia

To bardzo ważne.

CBD nie zastępowało klasycznych leków przeciwpadaczkowych. We wszystkich badaniach stosowano je jako terapię dodatkową do istniejącego leczenia neurologicznego.

---

Jak działa CBD w padaczce?

Mechanizm działania kannabidiolu jest złożony i różni się od klasycznych leków przeciwpadaczkowych.

CBD może wpływać m.in. na:

• receptory TRPV1,
• sygnalizację glutaminergiczną,
• poziom adenozyny,
• aktywność neuronów pobudzających.

Badania sugerują, że kannabidiol może ograniczać nadmierną pobudliwość komórek nerwowych odpowiedzialną za rozwój napadów.

Jednak dokładny mechanizm nadal nie został całkowicie wyjaśniony.

---

Dlaczego suplement CBD nie działa jak Epidiolex?

Ogromna różnica w dawkach

W badaniach klinicznych stosowano dawki:

• 5–25 mg CBD na kilogram masy ciała dziennie.

To oznacza setki, a czasem nawet ponad tysiąc miligramów CBD dziennie.

Tymczasem suplementacyjne dawki olejków dostępnych na rynku wynoszą zwykle:

• 10–50 mg dziennie.

To zupełnie inna skala stosowania.

Różna biodostępność i skład

Preparaty konsumenckie mogą różnić się:

• jakością ekstraktu,
• profilem kannabinoidów,
• zawartością THC,
• biodostępnością,
• obecnością innych związków roślinnych.

Dlatego nie można oczekiwać identycznego efektu terapeutycznego.

---

Interakcje CBD z lekami przeciwpadaczkowymi

Klobazam — najważniejsza interakcja

CBD może zwiększać stężenie aktywnego metabolitu klobazamu poprzez wpływ na enzym CYP2C19.

W praktyce może to prowadzić do:

• nasilonej senności,
• sedacji,
• zaburzeń koordynacji,
• większego ryzyka działań niepożądanych.

Czasami konieczna jest modyfikacja dawki leku.

Walproinian i ryzyko uszkodzenia wątroby

Połączenie CBD z walproinianem zwiększa ryzyko podwyższenia enzymów wątrobowych.

Dlatego podczas terapii konieczne bywa monitorowanie:

• ALT,
• AST,
• bilirubiny.

To jeden z powodów, dla których leczenie powinno odbywać się pod opieką neurologa.

---

Najczęstsze skutki uboczne CBD

W badaniach klinicznych najczęściej obserwowano:

• senność,
• biegunkę,
• zmniejszony apetyt,
• zmęczenie,
• wymioty,
• podwyższenie prób wątrobowych.

Większość działań niepożądanych miała łagodny lub umiarkowany charakter.

---

Czy można odstawić leki i przejść na CBD?

Nie.

Nagłe odstawienie leków przeciwpadaczkowych może doprowadzić do:

• ciężkich napadów,
• stanu padaczkowego,
• trwałego uszkodzenia mózgu,
• zagrożenia życia.

CBD nie powinno zastępować standardowej terapii neurologicznej.

Każda zmiana leczenia musi być prowadzona wyłącznie przez lekarza.

---

Czy Epidiolex jest dostępny w Polsce?

Epidyolex jest zarejestrowany na terenie Unii Europejskiej, jednak dostęp do terapii w Polsce nadal bywa ograniczony.

Lek najczęściej sprowadzany jest:

• w ramach importu docelowego,
• na podstawie decyzji lekarza prowadzącego,
• w indywidualnych procedurach refundacyjnych.

---

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Czy CBD leczy padaczkę?

Nie. CBD nie jest uniwersalnym lekiem na wszystkie typy epilepsji. Obecnie zatwierdzone wskazania dotyczą wyłącznie wybranych postaci padaczki lekoopornej.

Czy zwykły olejek CBD działa jak Epidiolex?

Nie. To zupełnie inne produkty pod względem jakości, dawkowania i standaryzacji.

Czy można łączyć CBD z lekami przeciwpadaczkowymi?

Tylko pod kontrolą lekarza. CBD może wpływać na metabolizm wielu leków neurologicznych.

Czy CBD pomaga na wszystkie rodzaje napadów?

Nie ma na to dowodów. Badania dotyczyły głównie zespołu Dravet, LGS i TSC.

Czy suplement CBD może wspierać sen lub wyciszenie?

Niektórzy pacjenci zgłaszają poprawę jakości snu lub zmniejszenie napięcia, jednak nie należy traktować tego jako leczenia przeciwpadaczkowego.

---

Podsumowanie

CBD odegrało ważną rolę w rozwoju nowoczesnej terapii padaczki lekoopornej. Rejestracja Epidiolexu była przełomem w neurologii i pokazała, że oczyszczony kannabidiol może mieć zastosowanie kliniczne w wybranych zespołach padaczkowych.

Najważniejsze fakty:

• Epidiolex to lek na receptę, a nie zwykły olejek CBD,
• skuteczność potwierdzono głównie w zespole Dravet, LGS i TSC,
• CBD stosowane było jako dodatek do leczenia,
• terapia wymaga nadzoru neurologa,
• istnieją istotne interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi,
• suplementy CBD nie zastępują leczenia epilepsji.

Rozwój badań nad kannabidiolem trwa i prawdopodobnie w kolejnych latach pojawią się nowe dane dotyczące zastosowania CBD w neurologii. Obecnie jednak najważniejsze pozostaje rozsądne podejście oparte na faktach, a nie marketingowych obietnicach.